ویکی‌فوتبال:سیاست‌ها و رهنمودها

از ویکی فوتبال
پرش به: ناوبری، جستجو

سیاست‌ها و رهنمودهای ویکی‌فوتبال به وسیلهٔ اجتماع ویکی‌فوتبال برای توصیف بهترین روش‌ها، روشن‌نمودن اصول، حل اختلافات و در موارد دیگر با هدف پیش‌بردن ویکی‌فوتبال به سمت دانشنامه‌ای آزاد و معتبر گسترش یافته‌اند. لازم نیست برای آغاز ویرایش هیچ رهنمود یا سیاستی را بخوانید.

با وجود اینکه دیوانسالاری ویکی‌فوتبال قوانین سفت و سختی اعمال نمی‌کند، سیاست‌ها و رهنمودهای ویکی‌فوتبال توصیف‌گر اصول و بهترین روش‌های آن هستند. سیاست‌ها استانداردهایی را که همهٔ کاربران باید به طور معمول دنبال کنند توصیف می‌کنند و شرح می‌دهند، در حالی که رهنمودها با این هدف نوشته شده‌اند که دورنمایی از بهترین شیوه‌ها برای عمل‌کردن به آن استانداردها را در زمینه‌های بخصوص ارائه دهند. سیاست‌ها و رهنمودها را همواره باید با دلیل و ضمن به‌کارگیری عقل سلیم اعمال کرد.

این سیاست به ذکر استانداردهای اجتماع ویکی‌فوتبال در ارتباط با سازمان‌دهی، چرخهٔ عمر، نگهداری و پیروی از سیاست‌ها، رهنمودها و صفحه‌های مرتبط می‌پردازد.

سیاست‌های اصلی[ویرایش]

الزامی برای این که شما تمام سیاست‌های ویکی‌فوتبال را قبل از این که شروع به ویرایش کنید خوانده باشید وجود ندارد. اما سیاست‌هایی که در زیر از آن‌ها یاد می‌شود به قدری برای پروژهٔ ویکی‌فوتبال مهم هستند که هر چه زودتر آن‌ها را بخوانید و درک کنید، بهتر است:

  • ویکی‌فوتبال بر اساس اجماع کار می‌کند. در واقع اجماع یکی از روندهای ذاتی در ویکی است. (به ویکی‌فوتبال:اجماع نیز نگاه کنید)
  • ویکی‌فوتبال یک دانشنامه است. هدف ویکی‌فوتبال چیزی جز این یا فراتر از این نیست. به این ترتیب، هر مطلبی که با این هدف سازگاری ندارد، باید از ویکی‌فوتبال حذف شود.
  • به سایر مشارکت‌کنندگان احترام بگذارید. مشارکت‌کنندگان ویکی‌فوتبال از فرهنگ‌ها و حتی کشورهای مختلفی هستند، و به همین تناسب، دیدگاه‌های مختلفی هم دارند. رمز موفقیت در یک کار مشارکتی برای این افراد، برخورد آمیخته با احترام با همدیگر است.
  • از قوانین حق نشر عدول نکنید. ویکی‌فوتبال یک دانشنامهٔ آزاد است که محتویات آن تحت نظارت فرهنگستان فوتبال منتشر می‌گردند. وارد کردن مطالبی در صفحات ویکی‌فوتبال که به نحوی قوانین حق نشر را زیر پا بگذارد، امکان ایجاد یک دانشنامهٔ کاملاً آزاد را از ویکی‌فوتبال سلب می‌کند، و حتی ممکن است باعث مشکلات قانونی برای ویکی‌فوتبال بشود.
  • از سوگیری پرهیز کنید. مقالات باید با دیدگاه غیر جانبدارانه نوشته شوند، و دیدگاه‌های مختلف را بی‌طرفانه و به طور متناسب مطرح کنند.
  • فقط اطلاعاتی که از منابع قابل اعتماد به دست آورده‌اید اضافه کنید. مقالات ویکی‌فوتبال باید از منابع استوار و قابل قبولی برخوردار باشند، و به این منابع باید به شیوهٔ درست ارجاع داده شود.

مطالعهٔ بیشتر[ویرایش]

برای این که با قوانین ویکی‌فوتبال بهتر آشنا شوید، ما به شما پیشنهاد می‌کنیم که به ترتیب زیر صفحات پیشنهادی را بخوانید.

  1. پنج رکن اصلی ویکی‌فوتبال که برای شروع ویرایش به دانستن آن‌ها نیاز دارید.
  2. ویکی‌فوتبال:فهرست سیاست‌ها برای این که با تمام سیاست‌های ویکی به طور کامل آشنا شوید.

توجه کنید که هر یک از قوانین ویکی‌فوتبال در یکی از دو ردهٔ زیر قرار می‌گیرند:

سیاست‌های ویکی‌فوتبال قوانینی هستند در نتیجهٔ توافق عمومی کاربران تعریف شده‌اند و از تمام افرادی که در ویکی‌فوتبال ویرایش می‌کنند انتظار می‌رود از آن‌ها تبعیت کنند.

رهنمودهای ویکی‌فوتبال قوانینی با سخت‌گیری کمتر هستند که توافق عمومی بر آن است که از آن‌ها در موارد مختلف تبعیت گردد.

روند ایجاد سیاست‌ها[ویرایش]

در مورد بسیاری از سیاست‌ها، از آن‌جا که اجرای آن‌ها در تمام پروژهٔ ویکی‌فوتبال (مستقل از زبان) به یک صورت و با شرایط یکسان انجام‌شدنی است، سیاست‌ها و رهنمودهای ویکی‌فوتبالی فارسی (و بسیاری زبان‌های دیگر) از ویکی‌فوتبالی انگلیسی اقتباس می‌شوند. علت این امر آن است که تعداد کاربران ویکی‌فوتبالی انگلیسی بیشتر از سایر ویکی‌ها (به خصوص فارسی) است، و دیدگاه‌های مختلفی که دارند عملاً شامل دیدگاه‌های کاربران ویکی‌فوتبالی فارسی می‌شود؛ به این ترتیب محصول ساعت‌ها بحث و نهایتاً اجماع این گروه بزرگ کاربران، بهترین الگو برای سایر زبان‌های پروژهٔ ویکی‌فوتبال هست.

در برخی موارد سیاست‌ها، رهنمودها، یا شیوه‌نامه‌های ویکی‌فوتبالی فارسی به طور جزئی یا کلی با ویکی‌فوتبالی انگلیسی تفاوت دارند. این‌ها مواردی هستند که توافق عمومی کاربران ویکی‌فوتبالی فارسی بر آن بوده که به دلیل تفاوت‌های اساسی (مانند تفاوت جهت و نحوهٔ نوشتار در فارسی و انگلیسی) امکان اقتباس از ویکی‌فوتبالی انگلیسی وجود ندارد. در این موارد، روند تغییرات به صورتی که در زیر شرح داده می‌شود خواهد بود.

لازم است یادآوری شود که اقتباس قوانین ویکی‌فوتبالی فارسی از ویکی‌فوتبالی انگلیسی، اگرچه در بیشتر موارد انجام می‌شود، اجباری نیست. اگر کاربران ویکی‌فوتبالی فارسی با طی روندی که در زیر به آن اشاره می‌شود، به توافق رسیدند که تغییری در بخشی از قوانین نسبت به آنچه در ویکی‌فوتبالی انگلیسی تعریف شده، می‌تواند به رشد و پیشرفت ویکی‌فوتبالی فارسی کمک کند، چنین تغییری قطعاً اعمال می‌شود.

تغییراتی که در سیاست‌های ویکی‌فوتبال حادث می‌شود به طور کلی از یکی از سه منبع زیر منشأ می‌گیرند:

  • سیاست‌هایی که بر اساس عملی که در حال حاضر بیشتر کاربرهای ویکی (بدون وجود قانون) انجام می‌دهند، تعریف می‌شوند. توجه داشته باشید که این که یک کاربر روشی را استفاده می‌کند دلیل کافی برای این که این روش به یک سیاست ویکی‌فوتبال تبدیل شود نیست. در مقابل، ثبت روشی که تعداد زیادی از کاربرها استفاده می‌کنند، می‌تواند نقطهٔ آغازی برای یک سیاست جدید در ویکی‌فوتبال باشد.
  • سیاست‌هایی که ابتدا به صورت یک پیش‌نویس در ویکی‌فوتبال پیشنهاد می‌شوند و بعد از این که دربارهٔ آن‌ها اجماع حاصل شد، به عنوان یک سیاست رسمی شناخته می‌شوند. معمولاً این پیشنهادها برای تغییر یک قانون قبلی مطرح می‌شوند.
  • سیاست‌هایی که توسط فرهنگستان فوتبال برای ویکی‌فوتبال تعریف می‌شوند. این قوانین معمولاً محدود به موضوعاتی نظیر حق نشر، موارد حقوقی، یا فشار کاری سرورهای ویکی‌فوتبال هستند.

تفاوت بین سیاست‌ها، رهنمودها، انشاها و غیره[ویرایش]

عنوان همهٔ صفحات ویکی‌فوتبال ویکی‌فوتبال با ویکی‌فوتبال: شروع می‌شود. بسیاری از صفحاتی که در فضای نام ویکی‌فوتبال قرار دارند، در یکی از دسته‌های زیر قرار می‌گیرند، اگرچه الزامی ندارد که تمام صفحات این فضای نام، در این دسته‌بندی جای داشته باشند.

  • رهنمودها: صفحاتی هستند که محتوای آن‌ها: (۱) اجرا شدنی (عملکردی) است (یعنی پیشنهاد می‌کند که عملی توسط ویرایشگران ویکی‌فوتبال انجام شود، یا از انجامش پرهیز شود) (۲) از طریق اجماع تصویب شده است. رهنمودها قوانین سخت‌گیرانه‌ای نیستند، و در اجرای آن‌ها باید به عقل سلیم رجوع کرد، و مواردی از استثناء نیز برای هر کدام از رهنمودها متصور است. تغییرات رهنمودها باید ابتدا در صفحهٔ بحث همان رهنمود پیشنهاد شوند و بعد از توافق عمومی، در خود رهنمود اعمال شوند، اگرچه تغییرات جزئی که مفهوم را تغییر نمی‌دهند، می‌توانند مستقیماً در خود رهنمود اعمال شوند. وقتی در مورد لحن یا محتوای یک رهنمود چون و چرا پیش آمد، باید با بحث و مشارکت عمومی به نتیجه رسید، نه این که کل رهنمود را زیر سؤال برد. اینکه برای حذف یک رهنمود رأی‌گیری بشود رویکرد درستی نیست، چرا که رای‌گیری هیچ وقت جای اجماع و توافق عمومی را نمی‌گیرد.
  • شیوه‌نامه‌ها انواع خاصی از رهنمودها هستند که فقط به نحوهٔ نگارش و نام‌گذاری در مقالات ویکی‌فوتبال می‌پردازند.
  • سیاست‌ها: مانند رهنمودها هستند، فقط رسمی‌تر هستند و موارد استثنای کمتری برای آن‌ها متصور است. مانند رهنمودها، تغییر سیاست‌ها هم منوط به بحث قبلی در صفحهٔ بحث است. این که فردی بدون مشورت در صفحهٔ بحث یک سیاست، اقدام به تغییرات اساسی در محتوای آن بکند، به طور کلی پسندیده نیست.
  • روندها: نحوهٔ انجام شدن کارهای مختلف در ویکی‌فوتبال هستند. به عنوان مثال، سیاست حذف مقالات روند حذف مقالات در ویکی‌فوتبال را توضیح می‌دهد.
  • پیشنهادها: شامل رهنمودها، سیاست‌ها و روندهایی می‌شوند که هنوز در مورد این که توافق عمومی برای اجرای آن‌ها وجود دارد، قطعیت حاصل نشده است. ویرایش پیشنهادها در راستای بهبود آن‌ها کاری مفید است، اگرچه در موارد کلی بهتر است این ویرایش‌ها قبلاً در صفحهٔ بحث آن پیشنهاد بررسی شده باشند.
  • پیشنهادهای قدیمی: پیشنهادهایی که بعد از مدتی، به هر دلیل، بحث در مورد آن‌ها ادامه پیدا نکرده است. گاهی این پیشنهادها مربوط به روندهایی می‌شوند که دیگر در ویکی‌فوتبال اجرا نمی‌شوند.
  • پیشنهادهای رد شده: پیشنهادهایی هستند که نتیجهٔ بحث دربارهٔ آن‌ها به نفع اجرایی نشدن آن‌ها بوده است، یا این که توافق عمومی در مورد آن‌ها حاصل نشده است. اگر لزومی به دوباره مطرح کردن آن‌ها باشد، به طور کلی بهتر است که موضوع از نو و با دیدگاهی دیگر (بهتر) نوشته شود، تا این که پیشنهاد قدیمی دوباره به بحث گذاشته شود.
  • راهنماها: صفحات آموزنده‌ای هستند که به کاربران ویکی‌فوتبال می‌آموزند که چه طور کارهای مختلف را انجام بدهند. تفاوت راهنماها با رهنمودها در این است که راهنماها به نحوهٔ انجام دادن یک کار اشاره دارند، اما رهنمودها به این نکته می‌پردازند که چه زمانی و چرا باید یک کار انجام بشود.
  • انشاها: عقاید یا توصیه‌های یک یا چند ویرایشگرند که در موردشان اجماع گسترده‌ای وجود ندارد. این که در مورد آن‌ها اتفاق نظر وجود دارد یا ندارد از اهمیت کمی برخوردار است. انشاهای ویکی‌فوتبال معمولاً به طور گسترده تبلیغ نمی‌شوند (در صورتی که رهنمودها و سیاست‌ها می‌شوند) و لازم نیست که قبلاً پیشنهاد شوند تا در موردشان نظر داده شود. نویسندگان آن‌ها باید همواره این نکته را در نظر داشته باشند که نظرات و راهکارهایی که در انشا پیش می‌کشند خطاب به همهٔ کاربران ویکی‌فوتبال نیست. اگر نمی‌خواهید که انشایی که نوشتید، توسط دیگران ویرایش شود، آن را در فضای نام ویکی‌فوتبال قرار ندهید، بلکه به زیرصفحه‌ای برای صفحهٔ کاربری خود منتقل کنید. به طور خلاصه، این تصور که هر صفحه‌ای در فضای نام ویکی‌فوتبال که نه رهنمود است و نه سیاست، لزوماً یک انشا است، تصور اشتباهی است. این گونه صفحات ممکن است در دسته‌بندی‌های دیگری (مثلاً ویکی‌پروژه‌ها) بگنجند.

سیاست‌ها چگونه اجرا می‌شوند؟[ویرایش]

شما یک ویرایش‌کنندهٔ ویکی‌فوتبال هستید! ویکی‌فوتبال سردبیر ندارد، و بین ویرایشگرهای آن هم رابطهٔ بالا به پایین وجود ندارد. بنابر این، ویرایشگران ویکی‌فوتبال با ویرایش و اصلاح ظاهر و محتوای مقالات ویکی‌فوتبال سیاست‌های آن را اجرا می‌کنند. مشارکت‌کنندگان ویکی‌فوتبال، هم نویسنده و هم ویراستار مقالات هستند.

بنابراین، ویرایشگران ویکی‌فوتبال، چه از طریق اصلاح مقالات، و چه از طریق مشارکت در بحث‌ها و غیره، باعث اجرایی شدن سیاست‌های ویکی‌فوتبال می‌شوند. برخی سیاست‌های مانند سیاست‌هایی که با ویکی‌فوتبال:خرابکاری در ارتباط هستند، توسط مدیران ویکی‌فوتبال اجرا می‌شوند. هم‌چنین برخی از امکانات نرم‌افزار مدیاویکی که سوء استفاده از آن‌ها می‌تواند ویکی‌فوتبال را در معرض خرابکاری‌های جدی قرار دهد، فقط توسط مدیران قابل استفاده است، مانند حذف صفحات یا قفل کردن آن‌ها. (مدیران ویکی‌فوتبال، افرادی هستند که تجربهٔ بیشتری در ویرایش در ویکی‌فوتبال دارند، و از طریق سایر کاربران ویکی‌فوتبال برای برخورداری از اختیارات مدیریتی انتخاب شده‌اند و مورد اعتماد قرار گرفته‌اند)

جستارهای وابسته[ویرایش]